Đô thị

Duy Tuấn – Thoái hóa đốt sống cổ là một trong những vấn đề thường xuyên gặp phải với đa số người dân, nhất là những người làm việc trong văn phòng. Tuy chỉ cần chú ý cách đứng ngồi và thường xuyên luyện tập đơn giản các động tác nhưng mọi người đều không chú ý. Sau đây là các hình ảnh mô tả động tác luyện tập có thể tập mọi lúc mọi nơi và rất đơn giản, mọi người tham gia luyện tập đều đặn và có ý thức đều có thể khắc phục hiện tượng thoái hóa đốt sống cổ.

Cách 1: 10 động tác vận động và bấm huyệt

Bấm huyệt Phong Trì

1.BAM-HUYET-PHONG-TRI

 

Bấmhuyệt Phong Phủ

2. BAM-HUYET-PHONG-PHU

 

 

 

Bấm huyệt Dương Lăng Tuyền

3.BAM-HUỴET-DUONG-LANG-TUYEN

 

Cách 2: bấm 3 huyệt đặc trị sau gáy

1.MATXA-VUNG-CO 2.QUAY-DAU-90-DO 3.CUI-NGUA-DAU 4.XOAY-CANH-TAY 5.LAC-CANH-TAY 6.QUAY-CO-360-DO 7.QUAY-CO-360-DO-2 8.NGUA-DAU-GIO-TAY 9.MAT-XA-MAT 10.BAM-HUYET-HOP-COC

 

(Sưu tầm)

Th.s Duy Tuấn

Phó viện trưởng Học viện Tâm Khí Việt

(Kynangsinhton) – Ở vùng núi, người dân thường phải đối mặt với nguy cơ bị thú rừng tấn công bất cứ khi nào khi làm nương rẫy, thậm chí ở ngay trong nhà. Thú dữ dù đang phải đối mặt với nguy cơ bị tuyệt chủng nhưng nó vẫn có thể trở thành mối đe dọa đến tính mạng của con người. Thường thì chúng không chủ động tấn công trừ khi bị khiêu khích, hoặc quá đói. Nếu không may phải đối diện với thú dữ, cần phải làm gì để bảo vệ sự sống của mình.

Mỗi cử chỉ là một hành động sống còn

Tâm lý chung của nhiều người khi bị thú dữ tấn công là hoảng loạn, bỏ chạy. Nhưng như thế sẽ khiến con thú tưởng là con mồi và chúng sẽ săn đuổi cho bằng được. Hãy cố gắng giữ bình tĩnh nhất có thể là biện pháp sống còn của bạn.

Thú rừng tấn công: Chiến đấu hoặc chết - ảnh 2Thú dữ có khả năng tấn công con người bất cứ lúc nào

Khi nhìn thấy thú dữ, đầu tiên là hãy đứng yên, đừng cử động. Sau đó để ý xung quanh xem có cây cao nào thì nhanh chóng trèo lên càng cao càng tốt.

Nếu không, hãy tìm một cây gậy, củi to để làm vũ khí chiến đấu với nó. Phải tỏ ra hung dữ hơn con thú để chúng cảm thấy sợ. Gào thét hoặc một cái chuông kêu lớn cũng có thể đe dọa chúng. Hãy nhớ, nếu bạn chỉ có thể làm chúng bị thương nhẹ, không nguy hiểm đến tính mạng thì chỉ nên dừng ở mức đứng xa xua đuổi. Bởi nếu không, khi con thú bị thương chúng sẽ tấn công dữ dội hơn và bạn sẽ càng nguy hiểm hơn.

Nếu chỉ có phương án lựa chọn là sống hoặc chết thì hãy nhằm vào mắt, tim, yết hầu thú dữ và đâm, đánh một phát thật mạnh. Nếu có vật nhọn là tốt nhất. Có thể bạn sẽ bị thương nhưng còn hơn để nó tấn công thì sẽ phải chết.

Thú rừng cũng rất sợ lửa, nên nếu bạn đang nhóm bếp thì hãy dùng que củi lửa và xua đuổi chúng.

Đề phòng thú dữ tấn công

- Nếu đi cắm trại, dã ngoại, hãy tìm hiểu kỹ khu vực đó có cảnh báo thú dữ hay không. Hạn chế tối đa việc ở lại trong rừng qua đêm.

- Thú rừng dễ bị thu hút bởi tiếng động hoặc mùi thức ăn. Vì thế, không nên gây ồn ào trong rừng và cũng không nên nấu ăn.

Thú rừng tấn công: Chiến đấu hoặc chết - ảnh 3Cắm trại trong rừng nên để lửa cháy cả đêm

- Hãy để lửa cháy qua đêm để con thú không tấn công bất ngờ khi bạn đang ngủ. Nhưng cần lưu ý an toàn, không để lửa có thể cháy lan ra gây cháy rừng.

- Đừng để cơ thể dính mùi thức ăn nếu không bạn sẽ trở thành con mồi của thú rừng.

- Giữ khu lều trại sạch sẽ, không vương vãi thức ăn và dụng cụ nấu ăn.

- Tuyệt đối không được săn thú làm thức ăn. Nếu không bạn có thể sẽ phải đối mặt với sự trả thù của đồng loại chúng. Hoặc những con thú khác sẽ coi bạn là kẻ đối địch tranh giành thức ăn trong khu vực.

- Nên mặc quần áo tối màu để không hấp dẫn thú rừng. Nếu gặp thì không được trêu ghẹo chúng hoặc vội vàng bỏ chạy. Tốt nhất là coi như không nhìn thấy.

- Nếu thấy có dấu vết của thú dữ như vết chân, con thú nhỏ bị thương do con thú khác tấn công… thì nên rời khỏi khu vực đó càng sớm càng tốt.

- Khi đi rừng, nên chuẩn bị gậy chắc, vật nhọn, một chiếc chuông hoặc vật phát ra âm thanh lớn, bình xịt hơi cay, dao… Bông gạc, thuốc sát trùng, nước muối cũng cần thiết phòng khi bị tấn công bất ngờ thì phải sơ cứu.

Môi trường sống bị đe dọa, thu hẹp sẽ khiến các loài thú rừng hung dữ hơn. Vì vậy, không chỉ là sự sống của các loài thú quý hiếm, bảo vệ rừng, không giết động vật hoang dã còn là bảo vệ sự sống của chính con người.

-st
Kỹ Năng Sinh Tồn

(Kynangsinhton) – Có những mối nguy đến sức khỏe trên giường ngủ mà bạn không hề biết đến.

Chiếc giường ngủ, nơi chúng ta dành 1/3 thời gian của đời người được cho là nguồn cơn gây nên các chứng bệnh hen suyễn, dị ứng, nghẹt mũi…

Gối

Gối là một trong những môi trường ưa thích của loài ve bụi. Loài này có khả năng gây kích ứng cho khoảng 20 triệu người Mỹ mỗi năm. Chúng có kích thước rất nhỏ, từ 0,1 đến 0,5 mm và khó nhìn thấy bằng mắt thường.

Chúng không có khả năng uống nước mà chỉ có thể hấp thụ qua thân, do vậy chỉ có khả năng sinh sôi và phát triển mạnh trong môi trường có độ ẩm cao. Trung bình mỗi ngày, mỗi người thải ra khoảng 1,5 gr tế bào chết và lượng này đủ nuôi sống… 1,5 triệu con ve bụi. Vì vậy, không còn cách nào khác là giữ gối luôn sạch sẽ, khô thoáng.

Những nguy hiểm cho sức khỏe ẩn giấu ngay trên giường ngủ - Ảnh 1Chăn, ga, gối là nơi trú ngụ của nấm và ve bụi – mang những mầm bệnh như hen, suyễn, ngạt mũi, đau đầu

Ngoài ra, các nhà nghiên cứu thuộc Đại học Manchester (Anh) đã phát hiện có hơn 16 loại nấm trong những chiếc gối mà chúng ta dùng hằng ngày. Loại nấm ký sinh trên gối phổ biến được tìm thấy là aspergillus fumigatus, chúng thường xâm nhập vào phổi và xoang gây nên các bệnh về đường hô hấp. Nó có thể làm trầm trọng thêm tình trạng hen suyễn và tấn công vào cơ thể làm suy yếu hệ miễn dịch. Vì vậy, hãy thay thế gối của bạn hàng năm nếu bạn muốn chắc chắn loại nấm này không ký sinh trên đó.

Đệm và ga giường

Cũng giống như gối, đệm và ga giường cũng là môi trường lý tưởng của loài ve bụi. Ngoài ra, ẩn dưỡi những tấm đệm cũ, ẩm, mốc là hàng triệu sinh vật nhỏ bé, có thể gây bệnh. Đây là những nguyên nhân khiến bạn mắc hen suyễn, viêm đường hô hấp, viêm khí quản, đặc biệt với trẻ nhỏ, phụ nữ có thau và người già.

Vì vậy, không có cách nào khác để đảm bảo sức khỏe ngoài việc giữ vệ sinh sạch sẽ.

Chăn

Chăn cũng là môi trường lý tưởng của loài ve bụi bởi mỗi ngày cơ thể chúng ta thải ra khoảng 1,5 gr tế bào chết, đủ nuôi sống 1,5 triệu con ve bụi. Quanh giường của bạn có thể chứa tới 100.000 đến 10 triệu con ve bụi.

Ngoài ra, những sợi bông vải từ chăn cũng có thể xâm nhập vào đường hô hấp của chúng ta, gây ra chứng viêm mũi dị ứng và hen suyễn.

Chiếu

Hầu hết các nước Á Đông đều có thói quen dùng chiếu để nằm, đặc biệt là vào mùa hè nóng bức. Tuy nhiên, ít ai biết chiếu cũng là môi trường tiềm ẩn nhiều loại vi khuẩn gây bệnh từ các khe, kẽ trên chiếu.

Với những mối nguy hại trên, cách tốt nhất là bạn nên chú ý vệ sinh và giữ chăn, màn, ga, gối, đệm sạch sẽ để bảo vệ sức khỏe.

-st
Kỹ Năng Sinh Tồn

(Kynangsinhton) – Nhiều người có thói quen mua cam để bồi bổ cho người ốm. Cam cũng rất giàu dưỡng chất, nhưng vô tình bạn sẽ khiến người nhà bệnh nhân có thói quen cho uống nước cam với thuốc cho dễ uống. Đây thực sự là hành động sai lầm.

Thực tế, uống thuốc cùng với uống nước cam có thể sẽ làm giảm nồng độ thuốc đi 23-28%. Con số này có thể làm thay đổi phổ tác dụng của thuốc, bác sĩ Cao Hồng Phúc, thuộc Học viện Quân y cho biết trên báo Sức khỏe Gia đình.

Không nên uống nước cam cùng thuốc kháng sinh

Nước cam không phải là một lựa chọn tốt để uống cùng thuốc kháng sinh. Trong nước cam chứa axit nên có thể làm hỏng cấu trúc hóa học của các loại thuốc. Một khi mất cấu trúc hóa học đặc thù thì thuốc kháng sinh sẽ không còn sức mạnh diệt khuẩn. Bệnh nhân có nguy cơ bị nhiễm khuẩn kéo dài.

Uống thuốc có được uống nước cam? - Ảnh 1

Không nên uống thuốc kháng sinh và nước cam kết hợp với nhau
Trong thuốc kháng sinh có hai loại có phản ứng bất lợi với nước cam là: Kháng sinh dòng beta lactam được dùng khá phổ biến trong điều trị các bệnh nhiễm khuẩn đường hô hấp, tiêu hóa, tiết niệu, da, cơ, xương, sinh dục… Loại này có thể bị phân hủy khi uống chung với nước cam. Loại thứ hai là kháng sinh ciprofloxaxin (kháng sinh điển hình của dòng quinolon) thường dùng để điều trị nhiễm trùng tiêu hóa và tiết niệu sinh dục.

Giảm hấp thu thuốc

Nước cam cũng có thể can thiệp vào khâu hấp thu thuốc làm giảm nồng độ thuốc trong máu, giảm hấp thu từ ruột. Lý do là vì nước cam chứa một chất tương tự như naringin, chất này làm bất hoại hai men vận chuyển thuốc là OATP1A2 và CYP3A4. Không có hai men này hoạt hóa, thuốc khó lòng mà được hấp thu đầy đủ.

Chống thuốc trị loét dạ dày

Đôi khi nước cam lại đối kháng với tác dụng của thuốc. Nhóm thuốc chống viêm loét dạ dày (cimetidin, omeprazol, lanzoprazol…) là thuốc bị phản lại theo cách thức này.

Thuốc trị loét dạ dày là những thuốc có khả năng ức chế tiết axit giúp làm giảm nồng độ axit trong dạ dày giảm xuống, nâng độ pH lên, nhờ vậy triệt tiêu các triệu chứng bệnh. Trong khi đó, nước cam lại nhiều vitamin C, nhiều axit citric, góp phần làm tăng nồng độ axit trong dạ dày. Vì vậy, vô tình nước cam đã làm triệt tiêu tác dụng của thuốc trị viêm loét dạ dày.

Những người không nên ăn cam

- Người mới phẫu thuật đường tiêu hóa: Trong dịch nước ép các quả thuộc loại cam, quýt phần lớn có chứa thành phần acid citric với hàm lượng tương đối cao. Chúng thường tồn tại dưới dạng muối natri citrat (chất thường dùng để chống đông máu). Chất này sẽ tạo phức với ion Ca++, do đó cản trở quá trình tạo prothrombinase và thrombin, là những yếu tố quan trọng tham gia trong quá trình đông máu.

Uống thuốc có được uống nước cam? - Ảnh 2Không nên uống nước cam khi đói

Vì thế, những người sau phẫu thuật đường tiêu hóa như dạ dày, ruột… ở các vết mổ chưa hoàn toàn hồi phục, thậm chí cả ở các trường hợp có các vết viêm loét có nguy cơ xuất huyết… nếu ăn các loại quả cam quýt cũng phải thận trọng để tránh hiện tượng chảy máu ở chỗ bị tổn thương.

- Người đang bị viêm loét dạ dày: Nếu đang bị viêm loét dạ dày, tá tràng, hay viêm tuyến tụy thì không nên uống nước cam, vì nó chứa rất nhiều chất hữu cơ làm tăng a-xít trong dạ dày, gây ra chứng ợ nóng và làm chứng viêm loét nặng thêm; và nước cam có tác dụng nhuận tràng nên nếu bạn bị tiêu chảy thì nên pha loãng chúng với nước và uống từng chút một thôi.

Thói quen sai lầm khi uống nước cam:

- Uống nước cam ngay sau khi ăn: Sau khi ăn, uống 1 ly nước cam có nên không? Khi bạn vừa ăn xong mà uống ngay một cốc nước cam đúng là không có lợi. Vì, trong nước cam có hàm lượng đường cao, nếu uống ngay sau khi ăn sáng làm cho đường lên men, gây sình hơi, tức bụng rất khó chịu.

- Uống nước cam vào buổi tối: Không nên uống nước cam vào buổi tối, do nước cam có tác dụng sinh tân dịch và lợi tiểu, dễ gây đi tiểu đêm làm mất ngủ.

- Uống nước cam khi đói: Nước cam tốt nhất nên uống vào lúc không no, không đói – tức sau khi ăn 1 – 2 giờ.

- Không ăn cam và củ cải cùng nhau: Khi ăn củ cải vào cơ thể con người, nó sẽ nhanh chóng sản xuất một chất gọi là “sulfate”. Sau khi sulfate được chuyển hóa, nó sẽ sản xuất một chất chống tuyến giáp – thioxianic axit. Nếu bạn ăn cam tại thời điểm này, các flavonoid có trong cam sẽ được phân hủy trong đường ruột và thay đổi thành axit hydroxy và acid ferulic. Hai loại chất có thể tăng cường tác dụng ức chế axit thioxianic về tuyến giáp, sẽ tạo ra hoặc gây bướu cổ.

- Không uống sữa khi ăn cam: Protein trong sữa sẽ phản ứng với axit tartaric và vitamin C có trong cam, nó không chỉ ảnh hưởng đến quá trình tiêu hóa và hấp thụ thức ăn mà còn có thể gây ra tình trạng chướng bụng, đau bụng, tiêu chảy…

Do vậy không nên uống sữa giờ trước hoặc sau khi bạn đã ăn cam một giờ.

-st
Kỹ Năng Sinh Tồn

(Kynangsinhton) – Có nhiều thói quen đã tồn tại hàng trăm năm nay trong văn hóa ăn uống. Hoặc có những thói quen mà ở đâu bạn cũng bắt gặp trên đất nước. Nhưng không phải mọi thói quen lâu đời đều tốt cho sức khỏe.

Nhiều người Việt thường có thói quen ăn cơm chan canh. Song theo các chuyên gia khuyến cáo đây là thói quen xấu, không tốt cho sức khỏe.

Theo các chuyên gia dinh dưỡng, trong bữa cơm cần hạn chế các loại nước dù là nước canh hay nước lọc. Khi ăn cơm dù uống bất kỳ loại nước nào cũng đều làm cho quy trình tiêu hóa bị ảnh hưởng vì nó làm tăng kích thích của dạ dày. Khi có quá nhiều chất lỏng và thức ăn trong dạ dày sẽ khiến cho quá trình tiêu hóa chậm lại. Điều này sẽ tăng gánh nặng cho hệ tiêu hóa. Thức ăn vào dạ dày sẽ trải qua các giai đoạn ngâm mềm, nghiền nát, tiêu hóa.

Hơn nữa, khi nhai thức ăn, nước bọt không ngừng được tiết ra để làm ẩm thức ăn giúp việc nhai thức ăn diễn ra nhanh hơn, enzyme trong nước bọt cũng hỗ trợ quá trình tiêu hóa và hấp thụ thức ăn được tốt hơn.

7 ‘không’ trong ăn uống hại sức khỏe người Việt nhất định phải bỏ - Ảnh 1

Ăn cơm chan canh, thức ăn được nuốt nhanh hơn sẽ không được hấp thụ nước bọt đã tiêu hóa xuống dạ dày từ đó làm tăng gánh nặng cho hệ tiêu hóa. Thức ăn vào dạ dày vẫn còn ở dạng cứng và chưa được nghiền nhỏ làm kéo dài thời gian lưu giữ thức ăn trong dạ dày dẫn tới tổn thương niêm mạc dạ dày, dạ dày phải làm việc nhiều hơn, dễ đau hơn. Ngoài ra, thói quen này còn khiến người ta lười nhai, nuốt nhanh hơn.

Những người đau dạ dày càng không nên ăn cơm chan canh. Trẻ nhỏ đang trong giai đoạn ăn dặm sẽ càng nguy hại hơn khi rất nhiều bậc cha mẹ hiện có thói quen cho con ăn cơm chan canh để con ăn nhanh, dễ nuốt. Điều này khiến trẻ hấp thụ được ít chất dinh dưỡng do khi ăn cơm canh cùng tạo cảm giác nhanh no nhưng thực tế là hiện tượng no ảo, dẫn tới thiếu chất.

Các chuyên gia dinh dưỡng khuyến cáo mọi người cần đảm bảo nguyên tắc nên “ăn như uống” tức là nhai kỹ để thức ăn mềm như nước rồi mới nuốt và “uống như ăn” tức là uống từ từ từng ngụm nhỏ một. Nên uống các loại nước, kể cả nước hoa quả hay nước lọc sau bữa ăn ít nhất là 1 giờ đồng hồ để dạ dày hoàn thành nhiệm vụ tiêu hóa thức ăn mới nạp vào.

Không uống nhiều nước sau khi ăn no

Khác với thói quen ăn cơm chan canh trên, nhiều người lại uống rất nhiều nước sau khi ăn. Điều này cũng gây hại cho cơ thể.

7 ‘không’ trong ăn uống hại sức khỏe người Việt nhất định phải bỏ - Ảnh 2

Thói quen này không những không có lợi cho sức mà còn ảnh hưởng tiêu hóa, lâu ngày sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe. Tốt nhất bạn nên uống nước đúng cách, điều độ, cứ 20 phút lại bổ sung cho cơ thể 100ml nước là phù hợp nhất để cơ thể luôn được cung cấp đủ nước, đảm bảo cho các hệ cơ quan hoạt động nhịp nhàng, hiệu quả nhé.

Không được ăn quá no

Nếu bạn ăn no quá vào bữa sáng, trua, tối thì sẽ làm cho dạ dày căng quá mức, nhu động co bóp chậm lại, dịch tiêu hóa tiết ra không đủ. Từ đó, thức ăn không được tiêu hóa hết gây trở ngại cho chức năng tiêu hóa, dẫn đến lão hóa.

Không được ăn đũa sơn

Theo nghiên cứu, sơn chứa nhiều chất hóa học có hại cho cơ thể, đặc biệt là thành phần diêm tiêu sau khi ngấm vào đũa thì sẽ cùng với chất nitơ hợp thành một chất gây hại rất mạnh, có thể gây ung thư.

Trong khi đó, theo nguyên tắc trong an toàn vệ sinh ăn uống, các vật dụng dùng trực tiếp để ăn uống như đũa, bát, đĩa… không được phép sơn màu. Bởi các chất này có thể bị thôi ra trong một điều kiện hay nhiệt độ nào đó. Sơn và vecni là các hợp chất hữu cơ, vì thế có những thành phần độc cho sức khỏe con người.

7 ‘không’ trong ăn uống hại sức khỏe người Việt nhất định phải bỏ - Ảnh 3

Sơn sẽ có các oxit kim loại và màu. Khi bị phai ra và ăn vào dạ dày, các axit trong cơ thể sẽ tác động đến kim loại và ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa. Vecni được pha chế thêm từ cồn hoặc dung dịch, hóa chất khác để sơn lên đồ gỗ. Các chất này cũng rất ít khi được sử dụng trong thực phẩm.

Theo lời khuyên của các chuyên gia, các gia đình nên dùng đũa tre, không sơn phủ ngoài bóng bẩy hoặc có những màu sắc trông không thật. Trước khi sử dụng lần đầu tiên, nên rửa kỹ với nước rửa bát, hoặc có thể dùng cồn để lau sạch lớp hóa chất bên ngoài rồi rửa lại với nước sạch.

Không uống nước trà ngay trong hoặc sau bữa ăn

Ngay trong hoặc sau bữa ăn, nhiều người có thói quen uống nước trà. Tuy nhiên, trà đặc làm cho niêm mạc dạ dày co lại, chất protein bị kết tủa, đồng thời làm loãng dịch vị, ảnh hưởng tiêu hóa và việc hấp thụ chất sắt cho cơ thể.

Uống trà ngay sau bữa ăn không khác gì uống thuốc độc. Trong nước trà có chứa một hàm lượng lớn tannin và các hợp chất có tính kiềm. 2 chất này có ảnh hưởng xấu tới hệ tiêu hoá của cơ thể vì sau khi đi vào dạ dày chúng có khả năng gây ức chế quá trình phân giải các chất dinh dưỡng có trong thức ăn, từ đó dễ dẫn tới đầy bụng, khó tiêu.

Chưa kể, tanin khi kết hợp với protein có trong các thực phẩm như: thịt, trứng, sữa, thực phẩm họ đậu… sẽ tạo thành các chất cặn khó tiêu, các chất kết tủa và tạo sỏi. Lâu ngày có thể dẫn tới bệnh sỏi thận. Tanin còn gây phản ứng với các khoáng chất có gốc kim loại trong thức ăn như: sắt, magiê, kẽm, tạo ra các axít gây hại cho dạ dày.

7 ‘không’ trong ăn uống hại sức khỏe người Việt nhất định phải bỏ - Ảnh 4

Trong dạ dày có chứa sẵn các men tiêu hoá và axit giúp quá trình tiêu hoá thức ăn dễ dàng hơn. Tuy nhiên, uống trà ngay sau khi ăn cũng sẽ “làm loãng” các men tiêu hoá này, từ đó hạn chế khả năng tiêu hoá của dạ dày.

Các thực nghiệm cũng chỉ ra rằng dù chỉ là 15ml nước trà ngay sau bữa ăn cũng làm giảm tới 50% khả năng hấp thụ sắt của cơ thể. Trà càng đặc thì lượng sắt cơ thể hấp thụ càng thấp. Lâu ngày có thể gây ra hiện tượng thiểu máu do thiếu sắt.

Bởi thế, bạn nên hạn chế uống trà trước bữa ăn. Nếu có chỉ là trà hoa cúc nhạt. Loại trà này sẽ không ảnh hưởng tới hệ tiêu hoá. Đúng cách nhất, bạn chỉ uống 1 cốc nước lọc sau khi ăn sẽ là sự lựa chọn tốt nhất cho bạn. Bạn chỉ nên uống trà sau bữa ăn từ 1 – 2 tiếng.

Không hút thuốc lá ngay khi đang ăn hoặc vừa ăn xong

Thói quen này rất nhiều quý ông gặp phải và cực nguy hại cho sức khỏe. Ăn cơm xong hút thuốc lá gây nguy hại gấp 11 lần lúc bình thường.

Bởi khi đang ăn hoặc ăn xong, tuần hoàn máu trong đường máu và dạ dạy tăng nhanh, tăng cường nhu động, các mạch máu ở mô mao ruột dài ra. Trong thuốc lá có những chất độc tố dễ thâm nhập vào cơ thể, cho nên độc hại càng tăng, khiến cho cơ thể hấp thu một lượng lớn chất độc hại của thuốc lá, gây tổn hại gan, não và mạch máu cơ tim.

Không nên ăn hoa quả sau khi ăn cơm

Nhiều người Việt lại có thói quen hay ăn hoa quả sau khi ăn cơm, đây là một thói quen không tốt. Lý do vì sau khi thức ăn vào đến dạ dày, phải 1-2 tiếng đồng hồ mới tiêu hóa được.

Nếu như vừa ăn cơm xong đã ăn hoa quả ngay sẽ bị các thức ăn ăn trước đó ngăn lại, khiến cho hoa quả không tiêu hoá được. Bạn sẽ dễ phải đối mặt với chứng đầy bụng, đi ngoài, táo bón.

-st
Kỹ Năng Sinh Tồn

(Kynangsinhton) – Theo khẳng định của chuyên gia, cắn móng tay là thói quen rất xấu, ảnh hưởng không chỉ sức khỏe mà cả tinh thần nữa. Cần kiên quyết loại bỏ tật xấu này.

Cắn móng tay không chỉ là một tật xấu mà nó còn là biểu hiện của triệu chứng rối loạn căng thẳng bởi sự nhàm chán, lo lắng hoặc stress lâu ngày. Tuy nhiên ít người nhận ra được mức độ nguy hiểm từ việc cắn móng tay. Đây chính là một trong những nguyên nhân gây ra rất nhiều bệnh nguy hiểm.

Cắn móng tay và những nguy hiểm tiềm ẩn ít người biết - Ảnh 1

Cắn móng tay là thói quen xấu khó bỏ

Cắn móng tay gây các bệnh về tiêu hóa

Theo các chuyên gia, hậu quả của việc cắn móng tay sẽ tồi tệ hơn bạn tưởng. Ai cũng biết dưới móng tay có chứa rất nhiều loại vi trùng ẩn nấp, nguy hiểm nhất là chùm vi khuẩn enterobacteriaceae – trong đó bao gồm khuẩn salmonella và E.coli.

Nơi tập trung nhiều nhất và “an toàn” nhất cho các loại vi khuẩn này chính là móng tay của chúng ta. Và khi cắn móng tay, các vi khuẩn này sẽ theo vào miệng và xuống dạ dày bạn, gây nhiễm trùng đường ruột, tiêu chảy và đau bụng cấp tính.

Cũng theo các chuyên gia, cắn móng tay còn làm ảnh hưởng tới trí thông minh do ngộ độc chì.

Móng tay nhiễm khuẩn

Theo nghiên cứu của các chuyên gia, số lượng vi khuẩn “ẩn nấp” trong móng tay nhiều gấp hai lần số lượng vi khuẩn trên ngón tay. Cho dù bạn có rửa tay thường xuyên bằng nước sạch, xà phòng hay nước rửa tay dạng khô thì số lượng vi khuẩn trong móng tay vẫn còn rất nhiều. Việc cắn móng tay thường xuyên sẽ tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập vào cơ thể và gây ra bệnh nhiễm khuẩn hết sức nguy hiểm.

Cắn móng tay và những nguy hiểm tiềm ẩn ít người biết - Ảnh 2

Cắn móng tay chứa nhiều bệnh nguy hiểm

Nhiễm trùng móng tay

Một loại bệnh nhiễm trùng được gọi là paronychia (viêm mé), nguyên nhân gây ra bệnh này là do cắn móng tay khiến cho móng tay bị trầy xước lâu ngày. Từ đó các vi khuẩn và nấm men có cơ hội xâm nhập khiến cho móng tay bị nhiễm trùng, gây ra đau đớn và sưng phù, phải điều trị bằng thuốc kháng khuẩn hoặc nặng hơn là phải phẫu thuật ngón tay.

Lây nhiễm virus mụn cóc

Những người cắn móng tay thường xuyên dễ mắc phải virus HPV – một loại virus gây u nhú ở người. Khi cắn móng tay quá nhiều, các hạt mụn cóc này sẽ xuất hiện ở ngón tay, đồng thời lây lan sang khoang miệng và môi, ảnh hưởng đến sức khỏe.

Ảnh hưởng tới chất lượng cuộc sống

Một nghiên cứu cho thấy, khoảng 20 – 30% những người có thói quen cắn móng tay thường có chất lượng cuộc sống thấp hơn so với những người không có thói quen này. Họ thường trong tình trạng căng thẳng, mất tập trung trong khi hoàn thành công việc, làm giảm hiệu quả công việc. Hơn nữa, họ luôn phải đối mặt với các bệnh do thói quen cắn móng tay và cố gắng từ bỏ thói quen xấu đó.

-st
Kỹ Năng Sinh Tồn

(Kynangsinhton) – Nhiều nam giới không dám uống sữa đậu nành vì lo sợ yếu sinh lý hoặc vô sinh. Tuy nhiên đây là sai lầm khiến bạn từ bỏ một loại thực phẩm tốt.

Anh Hoàng Văn Quyết (28 tuổi, Hà Nội) lâu nay gần như không dám ăn đậu phụ và các sản phẩm từ đậu. Nguyên nhân là vì vợ mới cưới của anh đọc được thông tin trên mạng cảnh báo nam giới ăn sản phẩm từ đậu nành sẽ bị yếu sinh lý, khó sinh con, vậy nên anh bị cấm tiệt.

Không chỉ sản phẩm từ đậu nành, vợ anh cảnh báo anh không được ăn tất cả các loại đậu nếu không sẽ không sinh được con. Vậy là, từ lúc lấy vợ chưa bao giờ anh dám ăn bất cứ thứ đậu nào.

Trong khi đó, anh Hoàng Trọng Nguyên (45 tuổi, Hà Đông, Hà Nội) lại cho rằng, đậu không gây vô sinh thì tại sao các nhà sư lại ăn đậu để diệt dục. Vậy nên, theo anh Nguyên, đàn ông ăn đậu chính là tự hại mình.

Tuy nhiên, đây là những quan niệm sai lầm của nhiều người hiện nay. 

Các nghiên cứu mới đây cho thấy, trong đậu nành có chứa các chất nội tiết tố thực vật (phytoestrogen) như daidzein và genistein thuộc nhóm isoflavon, có tác dụng dược lý như kích thích nội tiết tố nữ estrogen. Hàm lượng phytoestrogen trong đậu nành vào khoảng 2-5%. Do cấu trúc của các isoflavon này cũng tương tự như estrogen, nó có thể gắn vào các thụ thể estrogen để tạo ra phản ứng tương tự nhưng nhẹ hơn. Vì thế, nhiều nhà nghiên cứu cho rằng phytoestrogen không tạo ra các phản ứng phụ như nội tiết tố tổng hợp.

Trong khi đó, PGS.TS Nguyễn Thị Lâm, Phó viện trưởng Viện Dinh dưỡng cho biết trên Vietnamnet, trong đậu nành có chất daidzein và genistein kích thích nội tiết tố nữ estrogen nhưng đây là dạng hormone thực vật, yếu hơn 500 lần so với tiết tố của động vật. Vì vậy, nam giới sử dụng đậu nành và các chế phẩm từ đậu vẫn không bị ảnh hưởng.

Trong khi đó, TS Petra Peeters thuộc Đại học Utrecht (Hà Lan), người tổng hợp các công trình nghiên cứu về đậu nành, nỗi lo sợ về thành phần estrogen thực vật trong đậu nành là không có cơ sở, vì estrogen thực vật không gây hại cho người sử dụng. Nếu thực sự đậu nành làm suy giảm chức năng sinh sản, biến đàn ông thành đàn bà thì các tổ chức y tế lớn trên thế giới không thể làm ngơ. Nhưng thực tế Cục Quản lý Thuốc và Thực phẩm (FDA) của Mỹ và Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cũng không hề có khuyến cáo nào về việc nam giới sử dụng sữa đậu nành.

Trên thực tế, người phương Đông có chế độ ăn giàu đậu nành (đậu hũ, tào phớ, tương đậu nành, sữa đậu nành…) nhưng không có dấu hiệu nào cho thấy họ giảm khả năng sinh sản.

Còn các nhà sư ăn nhiều đậu vì bản chất đậu là thực phẩm ăn chay giàu dinh dưỡng.

Vì vậy, việc bạn loại đậu ra khỏi thực đơn hàng ngày là sai lầm bỏ qua một món ăn giàu dinh dưỡng của mình.

Đậu nành có thực sự khiến quý ông vô sinh? - Ảnh 1

Loại đậu nành ra khỏi thực đơn là bạn đang bỏ đi một loại thực phẩm giàu dinh dưỡng

Một số lợi ích sức khỏe của đậu nành:

- Cải thiện lipid (mỡ)

Một trong những vai trò quan trọng nhất của sữa đậu nành là khả năng cải thiện lipid máu. Khác với sữa thường chứa nồng độ cholesterone và chất béo bão hòa cao, sữa đậu nành thường chứa lượng chất béo khá thấp và đặc biệt không có cholesterone. Axit béo không bão hòa dạng đơn và đa thể giúp ngăn chặn cholesterone đi vào trong máu. Các nghiên cứu cho thấy những người thường xuyên uống sữa đậu nành có lượng triglyceride và lipoprotein trong máu thấp hơn, giúp ngăn chặn nguy cơ đột quỵ và là thức uống tuyệt vời hỗ trợ những người có tiền sử gia đình mắc Hỗ trợ sự liên kết các mạch máu.

Axit chất béo Omega 3 và 6 cũng như chất chống oxy hóa và phyto-hoocmon trong đậu nành giúp bạn bảo vệ các mạch máu khỏi bị vỡ và co giãn. Những chất này có vai trò như chất keo dính, ngăn chặn cholesterone và những tạp chất nguy hại xâm nhập vào cơ thể. Ngoài ra, chính hỗn hợp các chất dinh dưỡng này giúp bạn cải thiện độ đàn hồi và tình trạng lỏng của các mạch máu, giúp chúng được bảo vệ tốt hơn mỗi khi huyết áp thay đổi.

- Hỗ trợ giảm cân

Sựa đậu nành chứa lượng đường tự nhiên thấp hơn sữa bò. Trong khi sữa bò chứa khoảng 11g đường trong 1 cốc 250 ml, thì sữa đâu nành chỉ chiếm bằng một nửa, tương đương với 6g đường. Chính vì thế, 1 cốc sữa đậu nành trung bình chỉ chứa 81 calo, ngang ngửa với sữa tách béo. Ngoài ra, axit béo không bão hòa dạng đơn trong sữa đậu nành có khả năng ngăn chặn sự hấp thụ chất béo vào đường ruột, hỗ trợ giảm cân. Hơn thế nữa, uống sữa đậu nành sẽ cung cấp cho bạn nhiều chất xơ hơn, nên sẽ tạo cho bạn cảm giác no lâu hơn.

- Ngăn ngừa ung thư tuyến tiền liệt

Sữa đậu nành chứa nguồn phytoestrogen dồi dào (hoocmon nữ, chính vì thế nam giới được khuyên không nên tiếp thụ QUÁ nhiều sản phẩm từ đậu nành), nên sẽ ngăn hoóc-môn sinh dục nam là testosterone tiết ra quá nhiều. Lượng hoocmon nam testosterone thấp hơn đồng nghĩa với việc nguy cơ mắc ung thư tuyến tiền liệt giảm. Các nghiên cứu đã cho thấy những người đàn ông ăn theo chế độ giàu đậu nành thường ít mắc các bệnh phì đại hoặc ung thư tiền liệt tuyến hơn.

- Ngăn ngừa các triệu chứng tiền mãn kinh

Trong thời kỳ mãn kinh, lượng hoóc-môn phytoestrogen tiết ra trong cơ thể phụ nữ rơi xuống mức thấp nhất. Việc suy giảm hoocmon đột ngột như thế sẽ dẫn đến nhiều vấn đề sức khỏe đối với phụ nữ thời kỳ hậu mãn kinh. Những người này thường có nguy cơ mắc bệnh béo phì, bệnh về tim mạch và đái tháo đường cao hơn hẳn. Ngoài ra, họ còn dễ bị trầm cảm, mất ngủ, thay đổi cảm xúc và gặp các vấn đề về thể chất nhiều hơn. Hoocmon phytoestrogen trong đậu nành là sự thay thế quý giá cho lượng hoocmon bị mất đi. Vì vậy, thường xuyên uống sữa đậu nành sẽ giúp giảm và làm chậm các triệu chứng và hậu quả hậu mãn kinh.

- Cải thiện bệnh loãng xương

Bệnh loãng xương gây ra tình trạng xương yếu dần, trở nên mềm và dễ gẫy. Hoóc-môn phytoestrogen trong đậu nành giúp hấp thụ calci vào cơ thể và làm xương chắc khỏe hơn. Để tối đa hóa tác dụng, bạn nên mua sữa đậu nành có bổ sung vitamin D và canxi để uống.

-st
Kỹ Năng Sinh Tồn

(Kynangsinhton) – Thời tiết thay đổi luôn khiến cơ thể yếu đi, dễ dàng bị vi khuẩn tấn công, xâm nhập, nhất là người già và trẻ nhỏ. 

Nếu như bạn muốn tăng cường sức đề kháng cho gia đình mình, đặc biệt là các bé, một cách tự nhiên – không dùng thuốc, thì 8 loại thực phẩm dưới đây chính là lựa chọn tốt nhất.

Không chỉ giàu dinh dưỡng, chúng còn ngon miệng và cung cấp các loại vitamin mà cơ thể rất cần để chống lại virus hay mầm bệnh nguy hiểm. Chúng thậm chí còn có thể giúp ngăn ngừa một số loại bệnh ung thư, Viện Dinh dưỡng và Thực phẩm Quốc gia Mỹ tuyên bố.

1. Khoai lang

Khoai lang thực sự là một siêu thực phẩm hoàn hảo – nguồn cung cấp vitamin A lý tưởng nhất – đáp ứng tới 561% giá trị dinh dưỡng hàng ngày của cơ thể. Vitamin A chứa trong khoai lang tăng cường khả năng miễn dịch, bảo vệ da và niêm mạc bên trong hệ tiêu hóa/phổi. Tất cả những gì bạn cần làm chỉ là một củ khoai lang – nướng, nghiền, thái lát hoặc áp chảo mà thôi.

thực phẩm, đề kháng
 

2. Sữa chua

Sữa chua là món ăn nhẹ đặc, nhiều kem, có chứa rất nhiều lợi khuẩn probiotics. Những lợi khuẩn này sẽ tăng cường khả năng phòng chống bệnh tật, giảm đầy hơi của cơ thể, cũng như hạn chế các vi khuẩn có hại phát triển trong ruột. Hãy ăn 1- 2 hộp sữa chua mỗi ngày và bạn có thể yên tâm về sức đề kháng của mình, đó là chưa kể sữa chua còn bổ sung đầy đủ canxi, vitamin D, kali và các loại protein cho cơ thể nữa.

thực phẩm, đề kháng
 

3. Trà xanh

Rất giàu chất chống oxy-hóa polyphenol, trà xanh có thể giúp giảm nguy cơ mắc một số bệnh ung thư như phổi, dạ dày, tuyến tụy, trực tràng… Theo một bài báo đăng tải trên Chinese Medicine gần đây, chất polyphenol trong trà xanh còn giúp chống lại vi khuẩn Helicobacter chuyên gây viêm loét dạ dày hành tá tràng. Tuy vậy, trà xanh cũng có tác dụng phụ là chứa chất caffeine và việc uống quá nhiều có thể ảnh hưởng đến sự hấp thụ sắt của cơ thể. Chỉ cần 1-2 cốc trà xanh mỗi ngày là đủ cho bạn.

thực phẩm, đề kháng
 

4. Tỏi

Là một siêu thực phẩm khác, tỏi không chỉ làm tăng thêm hương vị cho món ăn mà còn chứa nhiều hoạt chất có tên allicin. Hoạt động của Allicin được cho là có khả năng chống lại các bệnh lây nhiễm, cảm cúm một cách hiệu quả. Để tăng cường khả năng miễn dịch, Viện Sức khỏe Quốc gia Mỹ khuyến cáo mỗi người nên ăn một tép tỏi sống/ngày.

 
thực phẩm, đề kháng
 

5. Nấm

Nấm chứa ít calo nhưng lại rất giàu dinh dưỡng bồi bổ cơ thể như vitamin B, kali, vitamin D, enzym selenium. Bên cạnh đó, chất beta-glucan có trong nấm có thể giúp cải thiện hệ miễn dịch và cũng có khả năng chống lại bệnh ung thư, làm chậm tốc độ phát triển của các khối ưu. Nấm sò, nấm Shiitake của Nhật…là những nguồn cung cấp beta-glucan dồi dào nhất. Hãy ăn 30 gram nấm/ngày – sống hoặc nấu chín – để cải thiện dinh dưỡng cho cơ thể.

thực phẩm, đề kháng
 

6. Hàu

Cơ thể bạn rất cần kẽm để hình thành nên những tế bào máu kháng nguyên có tên T-lymphocytes. Việc chế độ ăn không cung cấp đủ sắt sẽ ảnh hưởng đến khả năng miễn dịch của cơ thể, khiến bạn dễ dàng mắc phải những bệnh như viêm phổi. Chỉ cần 100 gram hàu chế biến đã chứa tới 74 mg kẽm, đáp ứng tới 493% hàm lượng kẽm mà cơ thể cần nạp mỗi ngày. Nếu như bạn không phải là fan của hàu thì cua Alaska, ngũ cốc nguyên hạt vào bữa sáng cũng là những thực phẩm bổ sung kẽm rất tốt.

thực phẩm, đề kháng
 

7. Mật ong

Mật ong đã được sử dụng vào mục đích chữa bệnh từ xa xưa. Hàm lượng đường, acid và một loạt chất dinh dưỡng thực vật bên trong mật ong được cho là thành tố quan trọng để chống lại các loại vi khuẩn nguy hiểm như E.coli. Ngoài ra, người ta còn dùng mật ong để chữa lành vết thương. Khi uống mật ong, bạn có thể giảm đầy hơi và chữa các vết loét dạ dày dạng nhẹ. Bạn chỉ cần 1-5 thìa mật ong sống mỗi ngày để đạt được hiệu quả phòng bệnh cao nhất. Bạn cũng nên dùng mật ong thay thế đường khi nướng thực phẩm, pha ngũ cốc và trà để đảm bảo sức khỏe. Tuy nhiên, trẻ em dưới 1 tuổi và những người có hệ miễn dịch quá yếu không nên ăn mật ong tươi.

thực phẩm, đề kháng
 

8. Việt quất

Việt quất có tác dụng cực kỳ lớn trong việc kích thích khả năng miễn dịch của cơ thể, giàu chất xơ, ít calo, đậm đặc vitamin C và măng-gan. Chúng cũng rất giàu polyphenol – một chất chống oxy hóa mạnh cũng như giúp giảm đầy bụng, khó tiêu cho cơ thể. Ngoài ra, các nhà nghiên cứu đã tách được một hợp chất có tên pterostilbene từ việt quất, mà khi kết hợp với vitamin D sẽ có thể tăng cường gene CAMP – vốn chịu trách nhiệm chính về chức năng miễn dịch của cơ thể. Một cốc việt quất mỗi ngày sẽ giúp đảm bảo sức khỏe cho bạn, hoặc có thể ăn kèm với sữa chua/say sinh tố cũng rất ngon.

thực phẩm, đề kháng

-st
Kỹ Năng Sinh Tồn

0 40
(Kynangsinhton) – Bữa sáng cung cấp năng lượng, làm giảm căng thẳng, điều chỉnh đường huyết và tăng cường hệ miễn dịch cho cơ thể…
tai-sao-bua-sang-quan-trong-nhat

Bữa sáng quan trọng hơn bạn nghĩ rất nhiều

Bữa sáng là bữa ăn quan trọng nhất trong ngày. Trong khi ngủ, cơ thể của bạn bận tiêu hóa bữa ăn tối hôm trước và rất cần nhiều nhiên liệu vào buổi sáng hôm sau. Dưới đây là một số lý do bữa ăn sáng lại quan trọng như vậy:

Cung cấp năng lượng

Trải qua một đêm dài, bụng đã trống, cơ thể thiếu hụt năng lượng. Đó là lý do bạn cần ăn sáng để bổ sung năng lượng cần thiết cho các hoạt động trong cả buổi sáng.

Giảm căng thẳng

Nếu không ăn sáng, bạn sẽ stress cả ngày. Cơ thể không đủ năng lượng, tinh thần uể oải, não bộ trì trệ khiến bạn stress. Bữa sáng lành mạnh giúp thay đổi tâm trạng và làm việc hiệu quả hơn.

Giữ trọng lượng

Bữa ăn sáng lành mạnh giúp bạn kiểm soát được trọng lượng. Một nghiên cứu gần đây cho thấy những phụ nữ bỏ qua bữa sáng thường tích tụ chất béo nhiều hơn so với người ăn sáng đầy đủ.

Điều chỉnh đường huyết

Khi đói cơ thể sẽ bị hạ đường huyết. Đó là lý do không được bỏ qua bữa sáng bởi sau một đêm dài, lượng đường huyết của cơ thể giảm đi nhiều.

Liên quan đến tuyến giáp

Thiếu bữa ăn quan trọng nhất trong ngày này sẽ ảnh hưởng đến chức năng hoạt động của tuyến giáp.

Hệ miễn dịch

Hệ miễn dịch rối loạn, suy giảm là điều kiện cho bệnh tật tấn công nếu bạn thường xuyên bỏ bữa sáng. Một bữa ăn lành mạnh đầy carbs, protein, chất béo, chất khoáng và vitamin sẽ tăng cường hệ miễn dịch cho cơ thể.

-st
Kỹ Năng Sinh Tồn

(Kynangsinhton) – Mỗi một hình dạng cơ thể đều quyết định một cách giảm cân khác nhau. Cơ thể hình quả táo, bạn nên tập các động tác cho vùng ngực, bụng và cánh tay là nơi mỡ dễ tích tụ. Thân hình tròn thì dễ mập ở khu vực hông, đùi, bụng, ngực… 
hinh-dang-co-the-quyet-dinh-bai-tap-giam-can

Mỗi hình dáng khác nhau lại có cách giảm cân khác nhau

Nếu bạn đang thiết lập mục tiêu giảm cân, hiểu biết về cơ thể là điều vô cùng cần thiết. Dưới đây là đặc điểm và lời khuyên cho từng dạng thân hình trang Times of India đưa ra cho bạn.

Thân hình quả táo

Nếu phần thân trên của bạn tương đối “mỡ màng”, vai rộng hơn bình thường nhưng lại thon gọn từ thắt lưng trở xuống, bạn đang sở hữu thân hình quả táo. 

Lời khuyên tập luyện: Tập trung các động tác cho ngực, bụng và cánh tay vì đây là những vùng dễ tích tụ mỡ nhất.

Thân hình quả lê

Đây là dạng người nhỏ ở trên, to ở dưới. Phần cơ thể đầu tiên béo lên khi bạn tăng cân là quanh hông và đùi.

Lời khuyên tập luyện: Hãy tập nhiều các bài tập bắp chân và cardio. Ngoài ra, bạn nên tăng cơ bắp cho phần thân trên để trông cân đối hơn.

Thân hình tròn

Người có thân hình tròn thường phàn nàn bị béo bụng, ngực và khu vực phía trên hông, đùi.

Lời khuyên tập luyện: Người sở hữu loại thân hình này cần chú ý giảm béo toàn cơ thể chứ không chỉ tập trung vào một bộ phận.

hinh-dang-co-the-quyet-dinh-bai-tap-giam-can-1

Lượng mỡ tích tụ trên cơ thể ở các vị trí khác nhau nên các bài tập sẽ khác nhau.

Thân hình đồng hồ cát

Đây là dạng cơ thể với những đường cong hấp dẫn hàng loạt người mơ ước.

Lời khuyên tập luyện: Thân hình đồng hồ cát hoàn hảo cho phép bạn tập luyện mà không lo lắng đến mỡ thừa.

Thân hình vận động viên

Người có thân hình gầy, thiếu đường cong, trông cao hơn chiều cao thực tế là dạng vận động viên. Họ ít có mỡ thừa đồng thời sở hữu cấu trúc xương hẹp.

Lời khuyên tập luyện: Mỡ cơ thể ít đồng nghĩa với việc bạn có thể dễ dàng tập luyện tăng cơ bắp.

-st
Kỹ Năng Sinh Tồn